محو تروریسم ،نیازمند مشارکت همه جانبه کشورها

IMG_0076

۱ – با توجه به قوانین بین المللی یک گروه تروریستی چه ویژگیهایی دارد؟
گروه تروریستی در واقع به جمعی از افراد گفته می شود که هدف مشترک اعضای آن تروریسم می باشد. ریشه کلمه” ترور” در واقع از یک کلمه لاتین به معنای “ترساندن” گرفته شده است. تا به امروز محقیقن و حقوقدانان و سیاست مداران به تعریف جامعی از تروریسم دست نیافته اند. با این حال کنوانسیون جلوگیری و مجازات تروریسم در سال ۱۹۳۷تروریسم  را به این نحو توصیف نمود: تروریسم متشکل از یک سری اقداماتی است که بر علیه یک کشور صورت می گیرد و یا به منظور ایجاد رعب و وحشت در ذهن اشخاص خاص یا یک گروهی از اشخاص یا مردم عادی صورت می گیرد”. از این تعریف که در میان تعاریف دیگر در کنوانسیون های منطقه ای و فرا منطقه ای جامع به نظر می رسد , ویژگی های ذیل را می توان برای تروریسم استنباط نمود: اقداماتی که ۱٫ علیه یک کشور صورت می گیرد. ۲٫ هدف از این اقدامات ایجاد وحشت در میان اشخاص به طور عام یا خاص است. این تعریف با متن پیش نویس کنوانسیون جامع تروریسم بین المللی, که همچنان در دست کار سازمان ملل می باشد, تکمیل گشت. طبق این تعریف زمانی که اشخاص با هدف تحریک یا اجبار یک جمعیت , کشور یا سازمان بین المللی به انجام یا عدم انجام امری از طریق برای مثال وارد نمودن خسارت جدی به اموال شخص و یا اموال عمومی یا کشتار و صدمه  بدنی به اشخاص دست به این گونه اعمال می زنند تروریست شناخته و مجرم تلقی می شوند..
۲ – چنین گروههایی چگونه از منظر بین المللی تروریست شناخته می شوند؟
اگر منظور از این پرسش چیستی” معیار” شناسایی یک گروه به عنوان گروه تروریستی می باشد , در پاسخ به آن باید گفت که در حال حاضر معیار بین المللی جز تعاریف بالا در سطح بین الملل وجود ندارد. لیکن در مجموع , کشورها با در نظر گرفتن دو عامل عموما یک گروه را تروریسم می نامند: ۱٫ منافع ,قانون و سیاست ملی۲٫ مقررات منطقه ای حاکم بر آن کشورها. برای مثال کشور استرالیا یک گروه را با استناد به ۱٫فصل ۱۰۲ از قانون مقررات کیفری کشورهای مشترک المنافع مصوب سال ۱۹۹۵ و ۲٫قانون مقابله با تروریسم استرالیا تروریسم تلقی می کند. هنوز جامعه بین الملل از موقعیتی که در آن دشمن یک عضو دشمن همه اعضا محسوب شود دور است. در حال حاضر برای مثال سازمان ملل تنها ۲۴ گروه را به عنوان تروریست می شناسد در حالی که ایالات متحده ۴۵ گروه را در لیست خود دارد و کم تر از آنچه تصور می شود نقاط مشترک در این لیست ها به چشم می خورد.

۳ – قوانین بین المللی چطور با این گروه ها مقابله میکند؟
از سال ۱۹۳۴, زمانی که جامعه ملل مهمترین قدم در جهت بررسی پیش نویس کنوانسیون برای جلوگیری و مجازات تروریسم  را برداشت , تروریسم در دستور کار جامعه بین الملل بوده است. از سال ۱۹۶۳ و جامعه بین الملل ۱۴ سند حقوقی جهانی و ۴ اصلاحیه را برای جلوگیری از تروریسم  بوجود آورده است. این سند ها تحت نظارت سازمان ملل متحد و سازمان های تخصصی آن همچنین آژانس بین المللی انرژی هسته ای تحریر و جهت عضویت همه اعضا باز هستند. در حال حاضر ملت ها در حال مذاکره جهت تحریر معاهده الحاقی بین المللی دیگری یا همان پیش نویس “کنوانسیون جامع تروریسم بین المللی” می باشند. این کنوانسیون می تواند چارچوب موجود اسناد ضد تروریستی را بر پایه اصول و رهنمودهای موجود در کنوانسیون های ضذ تروریستی یعنی :۱٫اهمیت جرم انگاری جرایم تروریستی ۲٫مجازات آنها طبق قانون ۳٫تعقیب قانونی و استرداد مجرمین ۴٫حذف قوانینی که در آنها بر اساس دلایل سیاسی , ایدئولوژیکی, نژادی, مذهبی و غیره بر این امور استثنا قائل می شوند. ۵٫ تاکید بر نیاز به همکاری دولت های عضو و مبادله اطلاعات را تکمیل نماید.

۴ – وظیفه جهانی کشورها در مقابله با این گروه ها چیست؟
وظیفه جهانی کشورها در مقابله با این گروه ها همان طور که در استراتژی جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحذ توسط  مجمع عمومی در ۸ سپتامبر سال ۲۰۰۸ میلادی آمده است تعهد به عضویت در کنوانسیون های ضد تروریستی بین المللی و اجرای مفاد آنهابدون هیچ گونه اتلاف وقت است. همچنین دولت ها باید قوانین ضد تروریستی را در داخل مرزهای خود در کنار گسترش همکاری های منطقه ای و فرا منطقه ای برای مبارزه با این پدیده ارتقاء ببخشند. لذا همانگونه که اشاره نموده ام تروریسم پدیده‌ایست که نیازمند برخورد و سرکوب جدی و مشارکت همه جانبه کشورهاست. اقدام یک جانبه و حتی دو جانبه برای مقابله با تهدیدی که جهانی‌ست کافی نمی‌باشد. علاوه بر توسعه همکاری و مشارکت در مبارزه با عوامل تهدیدکننده‌ی صلح و امنیت جهانی و تصویب اسناد بین‌المللی ضد تروریستی، اقدامات دیگری از قبیل بلوکه کردن حساب‌های بانکی و اموال این گروه‌ها، ممنوعیت کمک‌های مالی و نظامی، تعقیب و مجازات عاملین اقدامات تروریستی، محکوم نمودن عملیات تروریستی، پیشگیری و سرکوب اینگونه عملیات‌ها و عدم مشارکت در آنها، ممنوعیت سازمان‌دهی و تشویق آنها در قلمرو کشورهای دیگر، عدم حمایت و پناهندگی و همچنین تبادل درستِ اطلاعات بین کشورها می‌تواند نقش موثری در تضعیف و از بین بردن گروه‌های تروریستی در سطح بین‌المللی ایفا نماید.
به تازگی خبری مبنی بر ممانعت لابی عربستان از گنجاندن نام القاعده در لیست گروه‌های تروریستی در بیانیه هانوی منتشر شده است:
الف) این بیانیه چیست؟
یکصد و سی و دومین نشست اتحادیه بین‌المجالس جهانی (iup) اخیراً در هانوی پایتخت ویتنام برگزار گردید. در این نشست، اعضای اتحادیه بیانیه‌ای را در مقابله با تروریسم مورد تصویب قرار دادند که در آن فعالیت‌هایی که به منظور حمایت مالی از فعالیت‌های تروریستی باشد محکوم شده و از کشورهای جهان خواسته شده که ضمن پذیرش استراتژی مشترک، برای مدیریت جمعیت و تبادل اطلاعات اقدام کنند. در این اجلاس، جمهوری اسلامی ایران با ارائه پیشنهادی جامع در مورد ضرورت ایفای نقش اتحادیه بین‌المجالس در زمینه مقابله با تروریسم و ارائه قطعنامه‌ای در این خصوص بر اهمیت بررسی جدی معضل جهانی تروریسم توسط قانونگذاران جهان تاکید کرده بود.
ب) چرا القاعده در این لیست گنجانده نشده است؟
گروه تروریستی القاعده ساخته‌ی دست عربستان است که با حمایت مالی عربستان و برخی کشورهای منطقه تشکیل شده و در جهت پیشبرد اهداف سیاسی و جاه طلبانه آنها گام برمی‌دارد. در حقیقت القاعده را می‌توان بازوی توانمند عربستان در اشغال کشورها و از بین بردن امنیت داخلی آنها بر شمرد. بنابراین بدیهی است که عربستان، این گروه تروریستی را مورد حمایت قرار داده و از قدرت و نفوذ خود برای آورده نشدن نام این گروه در فهرست گروه‌های تروریستی بهره جوید. زکریا موسائویی که محکوم به حبس ابد برای نقشش در حملات ۹/۱۱ ادعا کرده است که القاعده کمک مالی از طرف اعضاء ارشد خانواده سلطنتی عربستان صعودی حتی پس از اینکه بن لادن اعلام جنگ بر علیه آمریکا در سال ۱۹۹۸ نموده یود دریافت می داشته است. این می تواند علت این لابی باشد.
ج) این کار چه تبعاتی دارد؟
حمایت از گروه‌های تروریستی علاوه بر اینکه باعث توسعه ناامنی و عدم ثبات در منطقه می‌شود، بدلیل اینکه این گروه‌ها با نام دین اقدامات تروریستی و کشتار مردم بی‌گناه را به بدترین شکلِ ممکن، مرتکب می‌شوند، موجب رشد غیرقابل کنترلِ اسلام هراسی در جهان و انزجار جهانیان از اسلام می‌گردد. پر واضح است که ایجاد ناامنی توسط این گروهک‌ها در حقیقت زیان جبران ناپذیری به رشد و توسعه اقتصادی و منافع همه جانبه کلیه کشورهای منطقه نیز خواهد زد.  
د) چطور می توان از این کار جلوگیری کرد؟
به لحاظ اینکه اقدامات گروهک تروریستی القاعده به زیان همگان است، برای جلوگیری از فعالیت‌های خرابکارانه آنها، به همکاری کلیه کشورها علی‌الخصوص کشورهای منطقه نیاز است. تا زمانی که منافع مالی این گروه توسط عربستان و برخی کشورهای دیگر تامین می‌شود و از حمایت پشت پرده کشورهای بزرگ نیز در عرصه بین‌المللی برخوردارند، حتی با وجود میل باطنی سایر کشورها به برخورد قاطع و حذف این گروه، چنین اقدامی عملاً به راحتی امکان‌پذیر نخواهد بود.

دکتر عبدلله سمامی
عضو هیات مدیره کانون وکلای دادگستری مرکز و مدرس دانشگاه

ضمیمه حقوقی روزنامه همشهری شماره ۲۷۶

وبسایت وکلای آزاد اندیش

 

درباره نویسنده

پاسخ بدهید

رفتن به بالا